زندگی انسان امروز با شاخص های امنیت، سلامت، محیط زیست و رضایت مندی ملازم شده است. به همین دلیل ارتقاء سطح زندگی در جوامع با ارتقاء این شاخص ها و البته شاخص های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی محک زده می شود.

مروری گذرا بر زندگی جامعه شهری نشان می دهد که شهروندان متحمل آسیب ها و تهدیدهای فراوانی هستند؛ از مسایل محیط زیست شامل آلودگی آب، هوا و فرآورده های غذایی گرفته تا آسیب های اجتماعی مانند اعتیاد، ‌خشونت و بزه کاری. بنابراین برنامه ریزی برای دستیابی به شاخص های مورد نظر در هر کدام از زمینه های یاد شده ضرورتی انکار ناپذیر به حساب می آید. در این برنامه ریزی البته جلب نظر و مشارکت همه ذینفعان شامل بخش دولتی، شهرداری ها، جامعه مدنی و حتی بخش خصوصی دارای اهمیت ویژه بوده و برای ارتقای کیفیت زندگی الزامی است. به این معنی که تا چنین فرآیندی با اجماع همه دست اندرکاران به وجود نیاید دستیابی به اهداف یک جامعه ایمن عملا امکان پذیر نخواهد بود.

امروز واژه امنیت در هر حوزه ای تعریف ویژه خود را دارد. «امنیت» برای «محیط زیست» به  مفهوم دستیابی به محیط سالم برای زندگی بشر، برای «تغذیه» به مفهوم بهره مندی از سفره و فرآورده های غذایی سالم و عاری از آلودگی، برای «خانواده» به مفهوم وجود کانونی که در آن اعضا هر یک با برقراری ارتباطی منطقی و عادلانه رشد فردی و انسانی خود را دنبال می کنند و برای «اشتغال» به مفهوم دستیابی هر شهروند بالغ به امکان تامین معیشت حلال و مشارکت در فرآیند ساختن آینده خود و جامعه اش، تعریف می شود.

همچنین «امنیت فردی» به مفهوم دوری از خشونت و نقض حقوق شهروندی و برخورداری از نظام حقوقی و کیفری مناسب برای دادرسی، «امنیت فرهنگی» به مفهوم ایجاد فضای سالم انتقال آزاد اطلاعات و آموزه های مورد نیاز برای رشد مادی و معنوی انسان ها، «امنیت سیاسی» به مفهوم حق تعیین سرنوشت و دخالت در نحوه اداره امور شهر و کشور و «امنیت اقتصادی» نیز به مفهوم امکان فعالیت در چارچوب قوانین و مقررات به شکل عادلانه و همراه رقابتی سالم و به دور از فشار است. امنیت یا تامین اجتماعی نیز برای همه افراد جامعه به خصوص گروههای آسیب پذیر مانند کودکان و سالمندان لازم است تا حس امنیت در آینده را فراهم کند.

در این میان تعریف امنیت اجتماعی به عنوان یکی از شاخه های مهم امنیت، چنان ابعاد  گسترده و موثری بر عرصه های فرهنگی، اقتصادی و حتی سیاسی دارد که لازم است برای آن از زوایای مختلف، سیاستگزاری و برنامه ریزی صورت گیرد تا مفهوم امنیت و ارتقای زندگی به خصوص در جوامع شهری تحقق یابد. 

 


چنانچه ملاحظه می شود هر حوزه ای تعریف خاص خود را از امنیت دارد و وقتی از جامعه ایمن صحبت می کنیم، آن چه که در درجه اول اهمیت قرار می گیرد حفظ امنیت شهروندان است. یعنی اگر بارها و بارها به موضوع امنیت پرداخته و از جامعه ایمن صحبت شود، اما شهروندان احساس امنیت عمومی نداشته باشند، به اهداف جامعه ایمن دست نیافته ایم.

بی تردید در شهر تهران که آسیب های متعددی وجود دارد، برنامه ریزی برای ارتقاء شاخص های ایمنی و بهبود کیفیت زندگی به مفهوم گسترده ای که اشاره شد، از ضروریات کار است. خوشبختانه شورای اسلامی شهر تهران به ارتقاء ‌وضعیت محیط زیست شهر، بهبود شاخص های مربوط به سلامت شهروندان، آسیب های اجتماعی، مسائل ایمنی، عبور و مرور و ترافیک شهری، ترویج فضاهای امن شهری و فضاهای سالم برای تفریحات توجه داشته است. شورای سوم و شهرداری تهران در زمینه فعالیت فرهنگی که به ارتقاء سطح دانایی و توانمندی مردم کمک می کند مانند ایجاد و گسترش سراهای محله، اقدامات موثری را طی این دوره به انجام رسانیده است. اگر چه این تلاش ها در مقابل مشکلات و معضلات شهر تهران کفایت نکرده، اما با استمرار نگاه توسعه ای و اصلاحی و گسترش آن در سطوح مختلف می توان به بهبود شاخص های کیفیت زندگی در شهر تهران امیدوار بود.

 منتشر شده در روزنامه همشهری 12 شهریور 91